Notowany.pl

Stany Zjednoczone jak Polska z czasów liberum veto.

Siedemnastowieczna Polska w pewnym sensie przypominała obecne Stany Zjednoczone Ameryki stanowiąc federację ziem. Rzeczpospolita zajmowała rozległe terytorium i obejmowała zróżnicowane grupy, także etnicznie ze sprzecznymi interesami. Aby je pogodzić i uniknąć powszechnej do dziś w Polsce korupcji, postanowiono znaleźć rozwiązanie w postaci liberum veto. Na mocy tego prawa wszelkie decyzje Sejm musiał podejmować jednomyślnie. Wystarczył tylko jeden głos przeciw, aby dana ustawa czy przepis nie wchodził w życie. Zgodnie z tą zasadą, jeśli posłowie nie mogli dojść do porozumienia przez sześć tygodni w trakcie jednego, rozciągniętego do monstrualnych rozmiarów posiedzenia, wszelkie ustalenia uznawano za nieważne, a szlachcice rozjeżdżali się do domów.

Liberum veto doprowadziło do paraliżu Rzeczypospolitej i w efekcie od drugiej połowy XVII wieku aż do uchwalenia w 1791 roku Konstytucji 3 Maja wprowadzającej zasadę większościową, obrady Sejmu zrywano ponad 70 razy. Stało się to jedną z przyczyn upadku potęgi Polski, która z mocarstwa potrafiącego zatrzymać Turków pod Wiedniem w 1683 roku, ledwie nieco ponad 100 lat później padła na kolana jako wasal sąsiednich mocarstw tracąc na długie lata niepodległość.

Przed podobnym procesem dotyczącym USA przestrzega w swoim felietonie w „the New York Times” laureat nagrody Nobla z ekonomii z 2008 roku Paul Krugman. W tekście zatytułowanym „The Senate Becomes A Polish Joke”(" Senat zamienia się w kawał o Polakach”) nawiązuje do przysłowiowego polskiego anarchizmu i bałaganu z jakim się często nasz kraj kojarzy, między innymi z powodu liberum veto.

Krugman, zwolennik interwencjonizmu państwowego jako sposobu na wyjście z obecnego kryzysu dostrzega niebezpieczeństwo w postawie Republikanów, którzy wzorem polskich szlachciców wetują ustawy forsowane przez administrację Obamy. Wymagana przez prawo liczba 60 głosów w stuosobowym Senacie powoduje, że w tej chwili Demokraci po utracie tej większości nie są w stanie sforsować swoich propozycji i to stanowi poważne zagrożenie, które może sparaliżować działania Białego Domu.

Stało się tak po wybraniu Republikanina Scotta Browna na nowego senatora w stanie Massachusetts i od 20 stycznia obserwujemy gwałtowną wyprzedaż na rynkach giełdowych, po części spowodowaną zachwianiem równowagi na Kapitolu. Demokraci stracili kluczowe 60 głosów i tym samym plany Obamy mogą zostać niezrealizowane.



Sytuacja zagęszcza się jeszcze bardziej, ponieważ wczoraj zmarł kolejny senator z obozu Demokratów John Murtha i praktycznie wszelkie inicjatywy podejmowane przez Biały Dom muszą zyskać aprobatę opozycji, która niechętnym okiem patrzy na następne plany zwiększania wydatków publicznych. Z tego powodu możemy podejrzewać, że rynki zaczynają dyskontować zmniejszenie podaży dolara, co może doprowadzić do śmiertelnej spirali zasysającej zielone do Stanów Zjednoczonych i tym samym przyspieszenie wyprzedaży ryzykownych aktywów, w tym akcji – wizja przedstawiana na podstawie analizy fal Elliotta przez Roberta Prechtera.

Trudno ocenić czy reformy planowane przez administrację Obamy faktycznie prowadzą do pozytywnych zmian, jak uważa na przykład Krugman, ale ich storpedowanie doprowadzi do jeszcze większego chaosu niż dotychczas. Co paradoksalne – dla niektórych zapewne całkiem normalne, ponownie wygranymi okażą się prawdopodobnie wielkie banki inwestycyjne, które coraz mniej obawiają się zagrożenia ustawą Volckera. Ich silne lobby w gronie konserwatystów na pewno ciężko pracuje nad blokadą reformy systemowej prowadzącej do ograniczenia ich spekulacji na rynkach. Westchnienie ulgi może przełożyć się też na jakiś pozytywny impuls owocujący pewnym odbiciem indeksów giełdowych (choć ta wiara na razie tylko należy do pobożnych życzeń), ale w długim terminie położenie Stanów Zjednoczonych wygląda nieciekawie i w najbliższym okresie ten wielki kraj będzie prawdopodobnie sparaliżowany liberum veto XXI wieku, a w dłuższej perspektywie być może straci pozycję mocarstwa nr 1, przynajmniej jeśli chodzi o gospodarkę na rzecz nowego gracza, którym w tej chwili zdają się być ambitne Chiny.

Treści przedstawione w artykule są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Autor nie ponosi odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie niniejszego artykułu, ani za szkody poniesione w wyniku decyzji inwestycyjnych podjętych na podstawie niniejszego artykułu.